كوشش ، خودخواهى را به نوعدوستى ، درشتى را به نرمخويى ، بخل را به ايثار و سفاهت را به عقل و درايت مبدل ساخت . 54 . همانطور كه در گذشته گفتيم در سيرهء تبليغى و دعوتى آن حضرت يكى بايد ديد كه آن حضرت از چه نقطه اى دعوت خود را آغاز كرد : از اصل يا فرع و از يك امر عقيده اى يا از يك امر اخلاقى و يا از يك سنت اجتماعى و يا از يك ادب فردى از قبيل طرز لباس پوشيدن و غذا خوردن ؟ و ديديم كه از يك امر فكرى و عقيدتى شروع كرد كه صرفاً جنبهء نظرى ندارد ، بلكه اجمال تفاصيل دعوتهاى اسلام است . ديگر اينكه از لحاظ روانى و آنچه مربوط است به مردم ، دست روى چه نقطه اى گذاشت كه آنها را به حركت آورد ؟ اولًا دعوتش جنبهء وعظ صرف و تسكين داشت يا جنبهء تحريك محض و يا هم وعظ و هم تحريك ؟ و تفاوت ميان نقطه اى كه او دست گذاشت و ساير رهبران اجتماعى و انقلابى از قبيل ماركس و غيره دست گذاشتند . به عبارت ديگر روحيهء ديناميك اسلامى چه مشخصاتى داشته و با تكيه روى كداميك از مشخصات در مسلمانان ، فداكارى ، اعتماد به نفس ، توكل به وجود آورده است و اين روحيهء ديناميك از كى و چگونه به يك روحيهء جامد و استاتيك و نيم مرده مبدل شد ؟ 55 . شخصيت ثابت آن حضرت در حال ضعف ابتدايى و قوّت نهايى ، يكى از مشخصات سيرهء آن حضرت است . 56 . به طور كلى تفاوت است ميان سيرهء انبيا و سيرهء ملوك و جبابره . 57 . نوع حكومت و تعيين رژيم عملى حكومتى آن حضرت يكى از فصول سيرهء آن حضرت است . مثلًا رعايت اصل شورا و پرهيز از استبداد و تحمل انتقاد مربوط به اين مطلب است ، و همچنين رفتار آن حضرت در مدت مدينه با اتباع ساير اديان و با نژادهاى گونه گون و مسئلهء مجبور كردن يا نكردن مردم به اسلام مربوط به اين مطلب است